دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

تصویر ملی در شبکه‌های اجتماعی؛ بررسی مضامین فرهنگی در تلگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
2 استادیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
3 دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشگاه تهران
چکیده
امروزه جهان به بازاری بزرگ از تصاویر و برندها مبدل ‌شده‌است. دستیابی کشور‌ها به تصویر و انگاره‌‌ای قوی از خود در فضای خارج و داخل، از جمله سیاست‌های راهبردی آنان به ‌شمار می‌آید. همانند سازمان‌ها و افراد، کشورها نیز دارای تصویر و برندی از خود هستند. این انگاره و تصویر در سطح کشورها، به «تصویر ملی» شهرت دارد. این تصویر ابزاری است که دیگران و سایر ملت‌ها، به‌واسطه‌ی آن، کشور مورد نظر را درک می‌کنند. علاوه بر جنبه بیرونی تصویر‌ملی، ادراک و ذهنیت مردم آن کشور در فرایند ساخت آن موثراست. تصاویر ساخته‌شده دربرگیرنده ابعاد مختلفی است. یکی از ابعاد مرتبط با آن، حوزه فرهنگ است. با گسترش وسایل نوین ارتباطی، فضای‌مجازی و به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی نقش مهمی در فرایند ساخت و مدیریت تصویر ملی بر عهده دارند. طبق آمار منتشر شده در خصوص شبکه‌های اجتماعی، تلگرام یکی از محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی ایرانیان به‌شمار می‌آید. لذا مطالعه داده‌های مبتنی بر این پلتفرم، جهت فهم زیست ایرانیان در فضای‌مجازی حائز اهمیت است. پژوهش حاضر مبتنی بر این نگاه و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون،‌ 9 مضمون فراگیر خلقیات منفی ایرانیان، تحریف تاریخ، ناکارآمدی سیستم فرهنگی کشور، نقض گسترده آزادی ، حقوق زنان، حسرت و ناکامی نهادینه شده در ایران، رواج فرهنگ غربی در ایران، ناکارآمدی سیستم آموزشی کشور و مرجعیت سلبریتی‌ها را به‌عنوان انگاره‌های فرهنگی تاثیرگذار در ساخت تصویر‌ملی استخراج نموده‌است.
کلیدواژه‌ها

 
احدزاده، اشرف، 1391، نقش تفاوت‌های فرهنگی در خود ابرازی کاربران سایت‌های شبکه‌ اجتماعی، کتاب ماه علوم‌ اجتماعی، 56.
احمدزاده کرمانی، روح‌الله، 1390، بازاندیشی در فرهنگ و رسانه، تهران، انتشارات چاپار.
باقری، مصباح‌الهدی، عرفانی‌فر، اکبر، 1389، طراحی مدل مؤلفه‌های مؤثر بر تصویر سازمانی دانشگاه امام صادق(ع)، اندیشه مدیریت راهبردی، شمارۀ 2، صص 43‑78.
بشیر، حسن، رحمانی، علیرضا، 1397، سیاست رسانه‌ای شبکۀ پرس‌تی‌وی در ارائۀ تصویر ایران به مخاطبان انگلیسی‌زبان؛ مطالعۀ موردی برنامۀ ایران، رسانه‌های دیداری و شنیداری، صص 27-52.
بیات، قدسی، 1392، رسانه‌های اجتماعی: ابعاد و ظرفیت‌ها، تهران، مرکز مطالعات و توسعه رسانه ها.  
بیدالله‌خانی، آرش، حسینی، مجید، 1394، برندینگ و بازاریابی سیاسی، الگویی جدید برای توسعۀ ارتباطات سیاسی مشارکتی، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورۀ 45، شمارۀ 4.
بیدلله‌خانی، آرش، کهرازه، یاسر، 1396، برندینگ ملی دین و جمهوری اسلامی ایران، گفتمان اعتماد به نفس داخلی و مدیریت شهرت بین‌المللی، فصلنامه علوم سیاسی، شمارۀ 79.
دانایی‌فرد، حسن، امامی، سید مجتبی، 1386، استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، اندیشۀ مدیریت، سال اول، شمارۀ دوم.
ساروخانی، باقر، 1391، جامعه‌شناسی نوین ارتباطات (رسانه‌ها در جهان امروز)، تهران، انتشارات اطلاعات.
ساعی، منصور، افتاده، جواد، 1392، رسانه‌های اجتماعی و مشارکت اجتماعی رسانه‌ای اجتماعی؛ ابعاد و ظرفیت‌ها، تهران، دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
شیخ‌زاده، محمد، عابدی‌جعفری، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، 1390، تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های ‌کیفی، اندیشۀ مدیریت راهبردی، صص 151‑198.
کرمانی، حسین، 1395، مشاهدۀ ‌مشارکتی در گروه‌های تلگرامی، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، صص 53-79.
کهرازه، یاسر، 1397، رؤیای ابرقدرتی سخت‌افزاری و واقعیات جهان نو؛ ادراک تاریخی برندینگ و تصویر ملی روسیه در ایران، علوم سیاسی، شمارۀ 42، صص 187-213.
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران. (۱۳۹۷، ۱۴ دی). یافته‌های مهم ایسپا در سال ۱۳۹۷. https://ispa.ir/Default/Details/fa/2029/-14%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C-%D9%85%D9%87%D9%85--%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%BE%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1397novinhub.com
 
Anholt, S. (2007). *Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions*. Palgrave Macmillan.
Anholt, S. (2010). *Places: Identity, image and reputation*. Palgrave Macmillan.
Anholt, S. (2003). Branding places and nations. In R. Clifton, J. Simmons, & S. Ahmad (Eds.), *Brands and branding* (pp. 214–226). Bloomberg Press.
Bolter, J. D., & Grusin, R. (1999). *Remediation: Understanding new media*. MIT Press.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. *Qualitative Research in Psychology, 3*(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
De Vicente, J. (2004). *State branding in the 21st century* (Master’s thesis, The Fletcher School of Law and Diplomacy, Tufts University). https://de.scribd.com/document/816009486/STATE-BRANDING-IN-THE-21ST-CENTURY
Fan, Y. (2010). Branding the nation: Towards a better understanding. *Place Branding and Public Diplomacy, 6*(2), 97–103. https://doi.org/10.1057/pb.2010.16
Logan, R. K. (2010). *Understanding new media: Extending Marshall McLuhan* (2nd ed.). Peter Lang.
Manovich, L. (2001). *The language of new media*. MIT Press.
Saunders, R. A. (2016). *Popular geopolitics and nation branding in the post‑Soviet realm*. LONDON, Routledge.
Clifton, R., Simmons, J., & Ahmad, S. (Eds.). (2003). *Brands and branding*. Bloomberg Press.
Author Surname, First Initial. (2018, April 15). Title of the article. *The New York Times*. https://www.nytimes.com/2018/04/15/opinion/iran-telegram-app.html