دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

آینده نگاری راهبردی تعامل حوزه و نظام اسلامی با تاکید بر الگوی سازمان فقه حکومتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه باقر العلوم قم
2 استاد دانشگاه باقرالعلوم (ع)
چکیده
آینده نگاری حوزه پژوهشی نوین و رو به رشدی است. در این تحقیق سعی شده است افق دو دهه پیش روی تعامل حوزه‌های علمیه و نظام مقدس اسلامی با عنوان سازمان فقه حکومتی تصویر سازی شود. سه دسته نظریه حداکثری، حداقلی و میانه درباره توانایی فقه سنتی برای صورت بندی سازمان فقه حکومتی وجود دارد. شیوه آینده پژوهی در این مقاله، پنل تخصصی است تا نقشه سیستم، ترسیم و با رویکرد تجزیه و تحلیل تاثیرات متقابل، گروه‌هایی از سناریوهای آینده سازمان فقه حکومتی تنظیم شود. محصول نهایی، سه گروه سناریو (تراز، مازاد عرضه و مازاد تقاضا) است که از دو عدم قطعیت اصلی «عرضه» (توانایی حوزه برای تولید محصولات و دانش فقه حکومتی) و «تقاضا» (مراجعه مسئولان و جامعه به حوزه برای تامین نیازها) به دست می‌آید. اولین حالت، «تراز» یا سناریوی «ضُحی» است که مثبت بودن عرضه و تقاضا را در بر دارد. دو سناریوی دیگر در صورت منفی بودن عرضه (هفت خوشه سبز) یا تقاضا (سحاب بی‌مَطر) ترسیم می‌شود. برای هر گروه از این سناریوها شاخص‌ها و توصیه‌های راهبردی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

 

-        قرآن کریم
-        امام خمینی، سید روحالله، 1389، ‏‏صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی، تهران، ‏‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-        اسلاتر، ریچارد ای، 1385، دانش واژه آیندهپژوهی، ترجمه محمدرضا فرزاد و امیر ناظمی، تهران، مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی.
-        جمعی از نویسندگان، 1390، دانشنامه آیندهپژوهی، ج 2، تهران، مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی.
-        حاجیانی، ابراهیم، 1391، مبانی اصول و روش‌های آیندهپژوهی، تهران، دانشگاه امام صادق.
-        خراسانی، علی، 1397، فقه حکومتی از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(‌مدظله)، قم، مؤسسه حدیث لوح و قلم.
-        رشاد، علیاکبر، 1396، نظام علمی _ آموزشی پرورش مآل، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-        زالی، نادر، 1392، آینده‌نگاری راهبردی در برنامه‌ریزی و توسعۀ منطقه‌ای، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبری.
-        شوارتز، پیتر، 1390، هنر دورنگری؛ برنامه‌ریزی برای آینده در دنیای عدم قطعیت، ترجمه عزیز علیزاده، تهران، مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
-        صدر، سید محمدباقر، 1375، موسوعه الشهید الصدر، اقتصادنا (کتاب الاول)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
-        هاینز، اندی و بیشاپ، پیتر، 1395، تفکر دربارۀ آینده: رهنمودهایی برای آینده‌نگاری، ترجمه محمدمهدی ذوالفقارزاده و دیگران، تهران، دانشگاه امام صادق.