دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

واکاوی فرآیند نهادینه سازی نظارت اجتماعی در مدیریت و شکوفایی فرهنگ وقف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری سیاست گذاری فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
2 استادیار گروه مطالعات فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
چکیده
چکیده
اساس و محور شکوفایی هر نظام پیشرفته برای گذر از چالش‌ها نیازمند نظارت و توجه دقیق به لایه‌های حساس کنشی(رفتاری) است چرا که بالندگی هر جامعه مترقی مرهون مدیریت کارآمد است. نهاد‌ وقف تحت تاثیر بی‌توجهی به ارکان نقش آفرین آن به دلایل ضعف معرفتی و نظارتی کمرنگ شده و ظرفیت‌های بالقوه این نهاد برای جامعه‌سازی درسراشیبی افول قرار گرفته است. این تحقیق ضمن واکاوی عوامل موثر بر نهادینه‌سازی نظارت‌اجتماعی با‌توجه به وضعیت مطلوب درصدد ارائه فرآیندی کارآمد برای توانبخشی نظارت‌اجتماعی در بقا و شکوفایی فرهنگ‌ وقف با استفاده از روش تحلیل مضمون و تحلیل شبکه مضامین است تا به ارائه الگویی برای نظارت اجتماعی در مدیریت و شکوفایی فرهنگ منتج گردد. پژوهش گر با بررسی چالش‌های مختلف در این زمینه و تحلیل آن‌ها سعی دارد مولفه‌ها و ادبیات تحقیقات مرتبط را اخذ و در نهایت به تعریفی دقیق از نظارت اجتماعی ‌پردازد تا از پی آن، راهکارهایی را برای حفظ و ماندگاری این نهاد ارزشمند بیابد.
واژگان کلیدی: موقوفات، نظارت، نهاد، مدیریت، مشارکت.
کلیدواژه‌ها

ابن‌أبی‌جمهور، محمد بن زین الدین‏، 1405ق، عوالی اللئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه، محقق: مجتبی عراقی، قم، دار سیدالشهداء للنشر، چاپ اول.
ابن‌منظور، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ سوم.
اصفهانى، حسین بن محمد راغب، 1412ق، مفردات ألفاظ القرآن، لبنان سوریه، دارالعلم - الدار الشامیة، چاپ اول.
ایروانی، محمدجواد، 1376، تحلیل و تبیین نهادگرایی در فعالیت‌های جهاد سازندگی، پایان‌نامه دکتری رشتۀ مدیریت، دانشگاه تهران.
امامی، مسعود، 1393، دخالت حاکم در تولیت و نظارت بر موقوفات، کاوشی نو در فقه، زمستان 1393، ش4.
امامی، سید حسن، 1340، حقوق مدنی، ج1، تهران، نشر اسلامیه
استرم، الینور، 1394، فهم تنوع نهادی، ترجمه سید جمال‌الدین محسنی زنوری، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
تسلیمی، محمدسعید، میرزایی اهرنجانی، حسن، 1382، طراحی و تبیین مدل دیالکتیکی نهادی‌ شدن سازمان، فصلنامه دانش مدیریت، شمارۀ 63.
ترابی شهرضای،علی اکبر، 1397، نقش ولی‌امر در اوقاف از منظر فقه حکومتی (تولیت و نظارت بر اوقاف)، نشریۀ گفتمان فقه حکومتی، سال دوم، شماره سوم.
جهانیان، ناصر، 1399، فقه‌ وقف و چالش‌های آن، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، چاپ سوم.
حلى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، 1413ق، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، گروه پژوهش دفتر انتشارات اسلام، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، 1377، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه‌ تهران.
ریستون گرین وود و همکاران، 1398، نظریۀ ‌نهادی در مطالعات سازمان، ترجمه محمدرضا آهنی، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).
سلطانی تیرانی، فلورا، 1376، تبیین الگوی مناسب نهادی کردن بهبود و نوآوری در صنایع، پایان‌نامه دکتری، دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت.
شیخ‌زاده، محمد، بنی‌اسد، رضا، 1399، ‌تحلیل‌مضمون؛‌ مفاهیم،‌ رویکردها‌ و کاربردها، تهران، نشرلوگوس
طوسى، ابوجعفر محمد بن حسن، 1387ق، المبسوط فی فقه الإمامیة، سید محمدتقى کشفى، ‏ تهران، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، چاپ سوم.
کرکى، محقق ثانى، على بن حسین عاملى، 1414ق، جامع المقاصد فی شرح القواعد، مؤسسه آل‌البیت(علیهم‌السلام)
عابدی، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، شیخ‌زاده، محمد، 1390، تحلیل‌مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم.
محقق حلى، نجم‌الدین جعفر بن حسن، 1408ق، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، 4 جلد، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
مرکز پژوهش‌های مجلس، 1398، ملاحظات سیاست‌گذاری وقف در ایران؛ سیر تحول نهاد‌ وقف در ایران اسلامی تا پیش‌از نهضت مشروطه.
نجفى، محمدحسن، 1404ق، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم.
هچ، مری، جوکانلیف، آن ال، 1389، نظریۀ سازمان: مدرن، نمادین - تفسیری و پست‌مدرن، ترجمه حسن دانایی‌فرد، تهران، مؤسسه نشر مهربان، چاپ دوم.
 
یاوری، وحید، 1399، آسیب‌شناسی الگوی درآمدزایی موقات، دوفصنامه علمی مطالعات اقتصاد اسلامی، سال دوازدهم، شمارۀ 24.
یاوری، وحید، 1391، طراحی مدل مفهومی مدیریت عملکرد سازمانی برای سازمان اوقاف و امور خیریه، پایان‌نامه دانشگاه علامه طباطبایی.
Braun ,v & Clarke ,v., 2006, Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology,3,77-101
Tolbert PS, Zucker LG,.1996, The institutionalization of institutional theory. In: Studying organization: theory & method. London: SAGE Publications Ltd;.
Suchman , M. C. 1995, Managing legitimacy: strategic and institutional approaches. Academy Management Review, 20(3), 571‑560
Scott WR. 2014, Institutions and organizations. Ideas, interests, and identities. 4th edition. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore, Washington DC: SAGE;. p. 161–2.
Scott Richard, 1995, Institutions and Organization, sage Publication Inc,
Selznick, Philip,1957, Leadership in Administration. New York: Harper& Row.
Selznick , p., 1996, "Institutionalism ‘Old’ and ‘New’ , Administrative Science Quarterly, Vol.41, pp.270-277,
Selznick , p., 1949, TVA. And the Grass – Roots, Berkeley ,Ca, University of California Press1949
Zucker,L.G, 1983, Organizations. In Advances in Organizational Theory and Research,ed, S.B. Bacharach,pp1-14.
Zucker,L.G, 1987, Institutional Theories of Organizations.Annual Review of Sociologe, 13.