دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

آسیب شناسی نقش آموزه‏های شفاهی در عدم ثبات رهجویان در برنامه معتادان گمنام از منظر مبانی دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
چکیده
از منظر بسیاری از ناظران حوزه اعتیاد، برنامة معتادان گمنام، موفق‏ترین برنامه برای بهبودی افرادی است که قصد غلبۀ بر مسألۀ اعتیاد به مواد مخدر را دارند. برنامه‏ای متشکل از شبکة حمایتگر به عنوان پایه‏ای محکم برای آینده‏ای روشن که به عنوان آخرین مأمن معتادان، امیدوارانه توجه شمار زیادی از آنان را به خود جلب کرده است. اما، این برنامه به‌رغم کنترل مصرف مواد مخدّر در مراحل اولیه، می‏تواند رهجویان را دستخوش عوارض ناگوار اعتقادی کند و به وسوسة منجر به مصرف و عود عمیق اعتیاد بیانجامد؛ عوارضی که افزون بر ریشه داشتن در مبانی معرفتی این برنامه، ممکن است برآمده از کج‌فهمی‏ و تفسیر غلط متون رسمی از سوی افراد راهنما باشد. بنابراین، مقاله حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است که آموزههای شفاهی جلسات ان.ای چه نقشی در عدم ثبات و بازلغزش رهجویان دارد؟ این مقاله با تحلیل متون رسمی انجمن ان.‌ای و نیز داده‌های به دست آمده از مشاهده مشارکتیِ حضور و عضویت ده ساله در جلسات انجمن، برآن است تا توأم‏شدن آموزه‏‏های شفاهی منبعث از فقدان معرفت دینی، درک سطحی از متون انجمن و عدم تطابق این متون با فرهنگ دینی جامعة ایران را از منظر دینی آسیب‌شناسی کند. براساس نتایج این تحقیق، عواملی مانند «فهم و تفسیر غلط از متون توسط گروه‏های مرجع»، «معنویت سکولار خارج از چارچوب شریعت»، «نفوذ جریان‏های کاذب معنویت‏گرا» و «فضای دگم و تغییرناپذیر حاکم بر جلسات» که توسط آموزههای شفاهی به اعضاء منتقل می‏شود، تأثیر اساسی بر لغزش و عدم ثبات رهجویان برنامه معتادان گمنام دارند.
کلیدواژه‌ها

-         احمدی، صفورا، 1401، تبیین اصول و مبانی اندیشۀ NA (معتادان گمنام) و بررسی و تحلیل آن از منظر معارف اسلامی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم اصفهان.
-         جوادی آملی، عبداله، 1390، دین‌شناسی، چاپ ششم، قم، انتشارات اسراء.
-         حداد عادل، غلامعلی، 1374، استاد شهید مرتضی مطهری و آسیب‏شناسی دین و دینداری، پیام حوزه، شمارۀ 5.
-         دژاکام، علی، 1377، تفکر فلسفی غرب از منظر شهید مطهری، چاپ دوم، تهران، مؤسسه فرهنگی اندیشۀ معاصر.
-         قاسم‌زاده، هادی، 1394، تحلیل جامعه‏شناختی رابطه بین میزان سرمایة اجتماعی معتادان NA و تداوم ترک اعتیاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه مازندران.
-         کمیتۀ نشریات خدمات جهانی NA، 1388، کتاب پایه، مترجم: کمیتۀ ترجمه، ویرایش ششم.
-         کمیتۀ نشریات خدمات جهانی NA، برنامة معتادان گمنام چیست؟
-         کمیتۀ نشریات خدمات جهانی NA، پمفلت چرا اینجا هستیم؟
-         کمیتۀ نشریات‏ خدمات ‏جهانی NA، 1385، چگونگی عملکرد، مترجم: کمیتۀ ترجمه، چاپ‏اول، تهران، نشر ترقی.
-         کمیتۀ نشریات خدمات جهانی NA، 1391، راهنمای کارکرد قدم، مترجم: کمیتۀ ترجمه، تهران، کیمیا اثر.
-         مهدی‌زاده، مهدی، 1392، نظریه‌های رسانه،‌ اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران، همشهری.
یوسفیان، حسن، 1382، نیاز به دین، چاپ دوم، تهران، دانش و اندیشۀ معاصر