دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

بررسی انسجام نقشه ی مهندسی فرهنگی کشور با برنامه های ششم و هفتم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی ارشد مدیریت راهبردی فرهنگ دانشگاه باقر العلوم (ع)قم
2 ارشد مدیریت رسانه باقر العلوم
3 عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق گروه خط مشی گذاری
چکیده
هدف این پژوهش، ارزیابی انسجام عمودی سیاستی میان «نقشه مهندسی فرهنگی کشور» به‌عنوان سند راهبردی بالادستی و بخش‌های فرهنگی برنامه‌های ششم و هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا، پرسش اصلی پژوهش ناظر بر میزان هم‌راستایی اهداف و ابزارهای این اسناد در قالب چارچوب انسجام خط‌مشی عمومی است. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیم انسجام خط‌مشی در ادبیات سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و طبقه‌بندی ابزارهای هاولت استوار است. روش پژوهش، تحلیل مضمون کیفی نظریه‌محور براساس رویکرد براون و کلارک بوده که اهداف (50 کد از نقشه، 66 از ششم، 73 از هفتم) و ابزارها (365 از نقشه، 66 از ششم، 67 از هفتم) را استخراج ، کدگذاری و مقایسه کرده است. یافته ها حاکی از وجود هم‌افزایی نسبی در برخی حوزه‌ها همچون تحکیم خانواده، فرهنگ اسلامی، و مقابله با جنگ نرم است؛ با این حال، شکاف‌هایی قابل‌توجه در حوزه‌هایی نظیر بازآفرینی نظام فکری، هنر متعهد، جهانی‌سازی گفتمان اسلامی و سبک زندگی اسلامی-ایرانی به چشم می‌خورد. از منظر ابزاری، در حالی‌که نقشه مهندسی فرهنگی بر سازمان‌دهی و اطلاع‌رسانی تمرکز دارد، برنامه ششم توسعه به اقتدار و پشتیبانی مالی اولویت داده، و برنامه هفتم نیز از ضعف جدی در ابزارهای اقتدار رنج می‌برد. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر ناهماهنگی در پیوند چشم‌اندازهای کلان با ابزارهای اجرایی است که اجرای مؤثر سیاست‌های فرهنگی را با چالش مواجه ساخته است. پیشنهادهایی همچون احیای راهبردهای مغفول، تقویت ابزارهای نظارتی، و هماهنگی نهادی برای ارتقای انسجام سیاستی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

 
1.    سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۹۵، قانون برنامۀ پنج‌سالۀ ششم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۰‑۱۳۹۶)، مجلس شورای اسلامی،  rc.majlis.ir.
2.    سازمان برنامه و بودجه، ۱۴۰۳، قانون برنامۀ پنج‌سالۀ هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۷‑۱۴۰۳)، مجلس شورای اسلامی، rc.majlis.ir.
3.       شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۳۹۲، نقشۀ مهندسی فرهنگی کشور، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، sccr.ir.
4.       عباسی، طیبه، ۱۴۰۲، چرخۀ خط‌مشی عمومی: برخی دلالت‌های ضمنی مطالعات خط‌مشی در حوزۀ آموزش عالی، تهران، دانشگاه تهران.
5.       رحمت اله قلی پور؛ حسن دانایی فرد؛ علی نقی امیری؛ و محمد رضا عطاردی. (۱۳۹۴). مفهوم پردازی پدیده شکاف خط مشی در فرایند خط مشی گذاری فرهنگی. مجلس و راهبرد. بهار 1394. شماره ی 81. صفحه 91 تا 126.
6.       طیبه عباسی؛ و هانیه احمدی. (۱۳۹۶). توسعه مدلی برای اندازه‌گیری انسجام خط‌‌مشی‌های حوزه علوم، تحقیقات و فناوری در ایران. سیاستگذاری عمومی. تابستان 1396. دوره سوم. شماره 2. صفحه 12 تا 17
7.         حسن عابدی جعفری؛ محمد سعید تسلیمی؛ ابوالحسن فقیهی؛ و محمد شیخ زاده. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی. پاییز و زمستان 1390. شماره 10. صفحه 10تا 15
8.      Agranoff, R. J., 1985, Intergovernmental management: Human services problem-solving in six metropolitan areas, State University of New York Press.
9.      Ashoff, G., 2005, Enhancing policy coherence for development: justification. Recognition and Approaches to Achievement, Deutsches Institut für Entwicklungspolitik, Tulpenfeld.
10.  Barry, F., King, M., & Matthews, A., 2010. Policy coherence for development: Five challenges, Irish Studies in International Affairs, 21(1), 207‑223.
11.  Bass, S., & Dalal-Clayton, B., 2012, Sustainable development strategies: a resource book. Routledge.
12.  Dayton-Johnson, J., & Katseli, L. T., 2006, Migration, Aid and Trade: Policy Coherence for Development, Policy Brief No. 28. OECD Publishing (NJ1).
13.  Di Francesco, M., 2001, Process not outcomes in new public management?‘Policy coherence’in Australian government, The Drawing Board: An Australian Review of Public Affairs, 1(3), 103‑116.
14.  Duraiappah, A. K., & Bhardwaj, A., 2007, Measuring policy coherence among the MEAs and MDGs, Winnipeg: International Institute for Sustainable Development.
15.  Huttunen, S., Kivimaa, P., & Virkamäki, V., 2014, The need for policy coherence to trigger a transition to biogas production, Environmental Innovation and Societal Transitions, 12, 14‑30.
16.  May, P. J., Sapotichne, J., & Workman, S., 2006, Policy coherence and policy domains, Policy Studies Journal34(3), 381‑403.
17.  Oberthür, S., & Gehring, T., 2006, Institutional interaction in global environmental governance: The case of the Cartagena Protocol and the World Trade Organization, Global Environmental Politics, 6(2), 1‑31.
18.  OECD, 2003, Policy coherence: Vital for global development, OECD Observer.
19.  Prontera, A., 2016, Subsystem politics and policy coherence in development cooperation: Evidence from four EU Member States, Comparative European Politics, 14, 298‑318.