انسان مدرن که به مثابه سوژه تکوین یافته است، برحسب نسبت هستی‌شناختی – معرفت‌شناختی نوینی قوام‌یافته است. برونداد چنین نسبتی در تعامل این نحوه انسان با دیگران؛ اعم از دیگر انسان‌ها و طبیعت، بروز و ظهور می‌یابد. انسان مدرن همان‌طور که روابط اجتماعی و فرهنگی خود را برمدار «تسلط» سامان داده است، در رابطه با طبیعت نیز «تسلط» نقش ویژه‌ای را ایفا می‌کند. پژوهش حاضر، سعی کرده است تا نسبت هستی‌شناختی – معرفت‌شناختی دیگری بر مبنای اندیشه استاد جوادی آملی به تصویر کشیده و نحوۀ شکل‌گیری فرهنگ و روابط انسان را متناسب با آن نسبت وجودی – معرفتی نشان دهد. روش تحقیق مقاله، تحلیلی – برهانی است. انسان به مثابه حی متأله برونداد هستی‌شناسی اندیشه‌های حکمی استاد جوادی آملی است که مبتنی بر آن، هستی‌شناسی فرهنگ و کنش‌شناسی خاصی شکل می‌گیرد و نیز طبیعت به‌صورت مرتبه‌ای وجودی از هستی در تعامل با انسان قرار دارد. مناسبات انسان با هستی در تعامل وی با طبیعت از دریچه فرهنگ، تأثیر بنیادینی به‌جا خواهد گذاشت.