دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیب‌های اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی گروه مطالعات فرهنگی اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
چکیده
آسیب‌های اجتماعی از جمله مسائلی است که اگرچه مولود دوران جدید نمی‌باشد اما شرایط دوران مدرن سبب گسترش این آسیب‌ها شده است. علاوه بر شرایط دوران جدید، فاصله‌گرفتن از ظرفیت‌ها و اقدامات سنتی و بومی متناسب با اقتضائات هر منطقه، سبب پیچیده‌تر شدن آسیب‌های اجتماعی در سالیان اخیر شده است. این مقاله به دنبال آن است که باتکیه‌بر سنت ایرانی اسلامی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های انسانی و زیرساخت‌های فرهنگی و دینی، مفهوم «امداد فرهنگی» را به‌عنوان یکی از راهکارهای مواجهه به‌منظور پیشگیری و جلوگیری از گسترش آسیب‌های اجتماعی ارائه کند. براین‌اساس در این مقاله با استفاده از روش کتابخانه‌ای و مصاحبه در مقام گردآوری داده و روش تحلیل مضمون در مقام تحلیل داده‌ها، تلاش شده است مفهوم «امداد فرهنگی» تبیین شود. به‌منظور تبیین این مفهوم، ابتدا انواع ترکیب‌های صفت و موصوفی و هویتِ فعل و فاعلی موردبحث قرار گرفته و در ادامه چهار بعد «هویت»، «دین‌داری و معنویت»، «همزیستی» و «سازماندهی و شبکه‌سازی» به‌عنوان ابعاد اصلی این مفهوم ارائه شده و نقاط تمایز آن با مفاهیم مشابه مانند مددکاری اجتماعی مورد اشاره قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

  1. احمدی، حبیب، (1384). جامعه‌شناسی انحرافات، سمت، 1384.
  2. اسلامی، محمدتقی (1398). نشست علمی هنجارشناسی اخلاقی کرامت در مددکاری اجتماعی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  3. اشتریان، کیومرث (1391). مقدمه‌ای بر روش سیاستگذاری فرهنگی، تهران: جامعه‌شناسان.
  4. ایزدی، رجب و حیدرپور اینانلو، مرتضی (1394). بررسی پیامدهای برنامه‌های پنج‌گانه توسعه اقتصادی دوره پهلوی اول و دوم و نقش آن در شکل‌گیری انقلاب اسلامی، دوفصلنامه جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، سال پنجم، پاییز و زمستان، صص 27-1.
  5. جوادی آملی، عبدالله (1391). حوزه و روحانیت. قم: اسراء.
  6. خاکساری، محمدحسن (1372). مبانی مددکاری اجتماعی، تهران: انتشارات سازمان بهزیستی کشور.
  7. خامنه‌ای، علی (1398). بیانات در دیدار نخبگان و استعدادهای برتر علمی، 17 مهر 98، khamenei.ir.
  8. دیده خانی، نرگس (1397). الگوی تبلیغی امام موسی صدر در تعامل با شیعیان لبنان. پایان‌نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد تبلیغ و ارتباطات فرهنگی. دانشگاه سوره.
  9. دیکنز، جاتان (1394). درآمدی بر مددکاری اجتماعی و سیاست اجتماعی، ترجمه لیلا استادهاشمی و ملیحه خلوتی و سارا نوروزی، نشر جامعه‌شناسان.
  10. رابینگتن، ارل و واینبرگ، مارتین (1395). رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه صدیق سروستانی، تهران: دانشگاه تهران.
  11. زاهدی اصل، محمد (1395). مبانی مددکاری اجتماعی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  12. زاهدی اصل، محمد (1393). آسیب‌های اجتماعی از منظر مددکاری اجتماعی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  13. سام آرام، عزت‌الله (1391). بررسی کاربرد نظریه‌های مددکاری اجتماعی و بومی‌سازی آنها، تهران: ویژه‌نامه اولین همایش علمی رفاه اجتماعی ایران، صص 40-1.
  14. سام آرام، عزت‌الله و حسینی حاجی‌بکنده، سید احمد و موسوی‌چلک، حسن (1396). سیاستگذاری اجتماعی در حوزه آسیب‌های اجتماعی در قوانین برنامه توسعه کشور، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال نهم، شماره اول، بهار، صص 126-.105
  15. سلیمی، علی و داوری، محمد (1380). جامعه‌شناسی کج‌روی، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
  16. شورای‌عالی انقلاب فرهنگی (1392). نقشه مهندسی فرهنگی کشور، تهران: دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی.
  17. طباطبایی، محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: انتشارات اسلامی.
  18. قندی، محسن (1379). دیباچه‌ای بر مددکاری اجتماعی، تهران: انتشارات عطائی.
  19. کامپتون، بیولارابرتز و گالاوی، بارت (1388). فرایندهای مددکاری اجتماعی، ترجمه سید جلال صدرالسادات و فرهاد کریمی، تهران: سمت.
  20. گلیکن، مورلی، مددکاری اجتماعی در قرن 21 (رفاه اجتماعی، مسائل اجتماعی و حرفه مددکاری اجتماعی) (1390). ترجمه عباسعلی یزدانی و الهام محمدی تهران: نشر جامعه‌شناسان.
  21. گیدنز، آنتونی (1382). تجدد و تشخص، ناصر موفقیان، تهران: نی.
  22. مطهری، مرتضی (1372). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. قم: صدرا.
  23. مطهری، مرتضی (1378). یادداشت‌های استاد مطهری‏. تهران: صدرا.
  24. ممتاز، فریده (1381). انحرافات اجتماعی نظریه‌ها و دیدگاه‌ها، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  25. موسوی خمینی، روح‌الله (1385). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی سلام‌الله‌علیه.
  26. موسوی‌چلک، حسن (1395). مددکاری اجتماعی (کار با فرد)، تهران: سمت.
  27.