دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

نظریه پردازی قرآنی ارتباطات با التزام به قواعد تفسیر اجتهادی (پاسخ به نقد کتاب همشناسی فرهنگی؛ الگوی قرآنی ارتباطات میان فرهنگی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
علی اصغر اسلامی تنها
استادیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
چکیده
بی تردید نقد لازمه بالندگی و شکوفایی دانش و مستلزم پویایی فرایند تولید علم و پایایی حیات علمی است. مولف با اعتراف به این حقیقت ، ضمن قدرشناسی از تلاش ناقد محترم مصطفی همدانی در نقد کتاب «همشناسی فرهنگی؛ الگوی قرآنی ارتباطات میان فرهنگی» با تکیه بر روش منطقی و تحلیلی در صدد بیان و پاسخ به نقدها طرح شده توسط ایشان است. نقطه کانونی در پاسخ به نقد محتوایی تفسیری آن است که تفسیر تعارف به همشناسی فرهنگی با التزام کامل به قواعد تفسیر اجتهادی صورت گرفته است چراکه نتیجه بازاندیشی و معناکاوی اجتهادی سنت اختلاف در کنار استخلاف، باز شناسی تعارف به عنوان بنیادی ترین راهبرد اسلامی توحیدی در خروج از وضعیت تضاد و تفرقه در جامعه بشری است. این تفسیر اجتهادی با اندیشه همه مفسرین فریقین ، شان نزول آیه و روایات تفسیری فریقین و قرآئن سیاقی و آیات تفسیر کننده دیگر کاملا سازگار است و تعارف را نه فقط همشناسی طبیعی و آشنایی با شناسنامه طبیعی، بدنی و نسبی بلکه همشناسی فرهنگی و آشنایی با شایستنامه فرهنگی، روحی و اخلاقی تبیین می کند.
کلیدواژه‌ها
ارتباطات میان فرهنگی
تعارف
همشناسی فرهنگی
همشناسی طبیعی
تفسیر اجتهادی
  1. غمامی, سید محمد علی و اسلامی تنها, اصغر. همشناسی فرهنگی: الگوی قرآنی ارتباطات میان فرهنگی. تهران: دانشگاه امام صادق و پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارات فرهنگ و ارشاد اسلامی, 1398.
  2. اسلامی, سید حسن. “چگونه منتقدان را کله پا کنیم؟.” آیینه پژوهش, 1389: 121-140.
  3. اسلامی, سید حسن. “ده خطای اخلاقی در پاسخ به نقدها.” آیینه پژوهش 129 (1390): 24-30.
  4. المراغی, احمد ابن مصظفی. تفسیر المراغی ج 26. بیروت: دارالاحیا التراث العربی, 1435.
  5. جانسون, لزلی. منتقدان فرهنگ از ماتیو آرنولد تا ریموند ویلیامز. با ترجمه ضیا موحد. تهران: طرح نو, 1388.
  6. حسن الباش. منهج التعارف الإنسانی فی الإسلام. طرابلس: جمعیه الدعوه الاسلامیه العالمیه، 1373 ه.ق.
  7. ذکاوتى قراگزلو, علیرضا. اسباب النزول. تهران: نشرنی, 1383 ش.
  8. رازى , ابوالفتوح حسین بن على‏ . روض الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن‏‏. تدوین توسط محمد جعفر ‏ یاحقى‏, & محمد مهدى ناصح. مشهد: بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, 1408 ق.
  9. رجبی, محمود. روش تفسیر قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه, 1383.
  10. رحیم پور ازغدی, حسن. “چرا نقد؟.” کتاب نقد, 137؟: 2-28.
  11. زمخشری, محمود. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی, 1407.
  12. سامر محمد عرار. الاختلاف والتعارف فی ضوء علم النفس المعاصر. دمشق: دار الفکر المعاصر للطباعه والنشر والتوزیع ، 2013.
  13. صدر, سید رضا. تفسیر سوره حجرات. تدوین توسط سید باقر خسرو شاهی. قم: بوستان کتاب, 1388.
  14. صدر, محمد باقر. لا ضرر و لا ضرار. تدوین توسط سید کمال حیدری. قم: دار الصادقین, 1420.عبدالرحمن, طه. الحق الاسلامی فی الاختلاف الفکری. بیروت: المرکزالثقافی العربی, 2005.
  15. —. روح الحداثه؛ مدخل الی الحداثه الاسلامیه. دارالبیضا: مرکز الثقافی العربی, 2006.
  16. غمامی, سید محمد علی, و اصغر اسلامی تنها. همشناسی فرهنگی: الگوی قرآنی ارتباطات میان فرهنگی. تهران: دانشگاه امام صادق و پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارات فرهنگ و ارشاد اسلامی, 1398.
  17. —. همشناسی فرهنگی؛ الگوی قرآنی ارتباطات میان فرهنگی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات, 1395.
  18. کری, جیمز. ارتباطات و فرهنگ. با ترجمه مریم داداشی. تهران: نقطه, 1376.
  19. محسنیان راد, مهدی. ارتباطات انسانی. تهران: سمت, 1391.
  20. مطهری, مرتضی. مجموعه آثار ج 15 (فلسفه تاریخ). تهران: صدرا, 1380.
  21. —. مجموعه آثار ج 2. تهران: صدرا, 1380.
  22. —. مجموعه آثار ج14. تهران: صدرا, 138؟؟.
  23. معصومی همدانی, حسین. “پاسخ دندان شکن.” نشر دانش, شماره 3 (1381): 5-9.
  24. میلاد, زکی. “تعارف الحضارات، فکرة و تظورا و مصیرا.” در تعارف الحضارت, 11-32. دمشق: دارالفکر, 1427 ق.
  25. میلاد, زکی. “من حوار الحضارات الی تعارف الحضارات.” در تعارف الحضارت, 33-65. دمشق: دارالفکر, 1427.
  26. وحید بهبهانی. مصابیح الظلام فی شرح مفاتیح الشرائع. قم: موسسه علامه مجدد وحید بهبهانی, 1424.
  27. هانی, ادریس. "الحلقه المفقوده ما قبل تعارف الحضارات مازم الحداثه و بوس آلیة التثاقف." In تعارف الحضارات, by طکی میلاد, 66-75. دمشق: دارالفکر, 1427 ق.
  28. یوسف زاده, حسن, علی اصغر اسلامی تنها, و سید محمد علی غمامی. درآمدی بر ارتباطات جمعی در اسلام. قم: موسسه امام خمینی, 1395.
  29.  Carey, James W. Communication as culture : essays on media and society. London: Routledge, 2009.
  30. Floyd, Kory . Interpersonal communication. LONDON: McGraw-Hill, 2011.
  31. Hill, Anne , James Watson, Danny Rivers , and Joyce Mark . KeyThemes in Interpersonal Communication:. London: Open University Press McGraw-Hill Education, 2007.
  32. West, Richard , and Lynn H. Turner. Introducing Communication Theory ANALYSIS AND APPLICATION. London: McGraw-Hill, 2010.
  33. Wood, Julia T. Communication mosaics. 6th ed. Boston MA: Wadsworth Cengage Learning, 2011.
  34.