مقاله حاضر به بررسی جایگاه و کارکرد سرمایه اجتماعی در تحقق انسجام، اعتماد و مشارکت اجتماعی و نقش آن در تقویت بنیان‌های اجتماعی تمدن‌سازی اسلامی می‌پردازد. سرمایه اجتماعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع غیرمادی جوامع، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری روابط مبتنی بر اعتماد، همکاری و همبستگی و در نتیجه سامان‌یابی حیات جمعی دارد. در این میان، رویکرد مردم‌پایه به سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه تقویت مشارکت عمومی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، انبعاث مردم و افزایش کارآمدی و پایداری نظام اجتماعی را فراهم آورد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین ابعاد و مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی مردم‌پایه و واکاوی الزامات تمدنی آن در پرتو آموزه‌های قرآن کریم است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی بوده و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق منابع اسنادی و کتابخانه‌ای و با تمرکز بر آیات قرآن کریم گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزه‌های قرآنی با تأکید بر مفاهیمی همچون ایمان، اخوت، اعتماد، تعاون، عدالت، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشارکت جمعی، بسترهای تقویت سرمایه اجتماعی مردم‌پایه و امتداد آن در عرصه نهادسازی اجتماعی را فراهم می‌سازند. بر این اساس، تقویت این مؤلفه‌ها می‌تواند به ارتقای انسجام اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی، شکل‌گیری شبکه‌های مردم‌پایه و نهادهای اجتماعی برآمده از متن جامعه اسلامی، و نیز مانایی و انبعاث مردم برای مشارکت فعال و هدفمند در عرصه تمدن‌سازی منجر شود و در نهایت، زمینه تحقق الزامات تمدنی و حرکت به سوی شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی را فراهم آورد.