دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

آسیب شناسی دینی آموزۀ نیروی برتر در برنامه انجمن معتادان گمنام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نعمت الله کرم اللهی 1
علی ارشد 2
1 دانشیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت راهبردی فرهنگ دانشگاه باقرالعلوم(ع)
چکیده
برنامه بهبودی انجمن معتادان گمنام(NA)، برنامه­ای‏ نسبتاً موفق در ترک اعتیاد که بیش از دو دهه از ورود آن به ایران می‏ گذرد و مورد توجه مخاطبان خاص قرار گرفته است. از دید انجمن، پذیرش و اجرای قدم­های دوازده ‏گانة این برنامه، معتاد متجاهر را به معتاد بهبودیافتة متعهّد، تبدیل می­ کند. هر چند که این برنامه دورنمایی را به تصویر می‏ کشاند که در آن رهجویان با ایجاد ارتباطی مستحکم با خداوند ارادة او را محقق می ‏سازند، اما در واقع به ­رغم کنترل مصرف مواد مخدر در مراحل اولیه، با به هم ‏ریختگی معرفت دینی و اعتقادی رهجویان در ادامه مسیر، احتمال خطر وسوسة منجر به مصرف و عود بیماری اعتیاد را بالا می­برد؛ عوارضی که متأثر از مبانی سکولاریستی و اومانیستی آموزه‏ های برنامه معتادان گمنام، بسترساز بی ­اعتنایی یا مخالفت رهجویان با فرهنگ اسلامی و ارزش‏های اجتماعی می ­شوند. این مقاله با بهره ‏گیری از منابع مختلف اطلاعاتی و تکنیک تحلیل کیفی، با اتخاذ موضع آسیب‏ شناسانه کوشیده است تا با شناخت نحوۀ نگاه متون رسمی NA به آموزۀ «نیروی برتر»، ریشه ­های معرفتی عدم ثبات اعضای این گروه و لغزش و عود مصرف مجدد آنها را تبیین کند.
کلیدواژه‌ها
معتادان گمنام
انجمن NA
لغزش
برنامه دوازده ‏قدم
سبک زندگی
خلأ درونی
سکولاریسم
اومانیسم
آسیب ‏شناسی دینی

  1.  

    فهرست منابع

    1. ارشد، علی (1401). آسیب‏شناسی دینی فرایند درمان معتادان در NA، پایان‌نامة ارشد دانشگاه باقرالعلوم†، قم.
    2. بارکر، کریس (1395). مطالعات فرهنگی؛ نظریه و عملکرد، ترجمة مهدی فرجی، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    3. حداد عادل، غلامعلی (1374). «استاد شهید مرتضی مطهری و آسیب‏شناسی دین و دینداری»، پیام حوزه، ش5، ص55ـ64.
    4. دژاکام، علی (1377). تفکر فلسفی غرب از منظر شهید مطهری، چ2، تهران: مؤسسة فرهنگی اندیشة معاصر.
    5. رهنمائی، سیداحمد (1385). سیری در تحولات فرهنگی ـ سیاسی غرب از یونان باستان تا پایان هزارة دوم، چ9، قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ.
    6. رزاقی، افشین (1385). نظریه‏های ارتباطات اجتماعی، چ2، تهران: آسیم.
    7. ربانی گلپایگانی، علی (1381). «تحلیل و نقد سکولاریسم»، فصلنامة پیام حوزه، ش36.
    8. حسینی، سیدابراهیم (1379). «فمینیزم علیه زنان»، فصلنامة کتاب نقد، ش17، ص150ـ175.
    9. قره‏باغی، علی‏اصغر (1380). تبارشناسی پست‏مدرنیسم، تهران: دفتر پژوهش‏های فرهنگی.
    10. کالهون، کریج (1389). نظریة اجتماعی و سیاست هویت، ترجمة محمد قلی‌پور، تهران: جامعه‏شناسان.
    11. کمیتة نشریات خدمات جهانی NA (1388). کتاب پایه، ترجمة کمیتة ترجمه، ویرایش ششم، تهران: انجمن NA جهانی.
    • ــــــــــ (1398). پاک زیستن: سفر ادامه دارد، ترجمة کمیتة ترجمه، تهران: انجمن NA جهانی.
    1. ــــــــــ (1388). راهنمای خدمات محلی در معتادان گمنام، ترجمة کمیته ترجمه، تهران: کیمیا اثر.
    2. ــــــــــ (1370). فقط برای امروز، تهران: انجمن NA جهانی.
    3. ــــــــــ (1385). چگونگی عملکرد، ترجمة کمیتة ترجمه، تهران: انجمن NA جهانی.
    4. کوزر، لوئیس (1394). زندگی و اندیشة بزرگان جامعه‏شناسی، ترجمة محسن ثلاثی، چ20، تهران: نشر علمی.
    5. مشکات، عبدالرسول (1398). فرهنگ واژه‏ها، تهران: سمت.
    6. مصباح یزدی، محمدتقی (1364). آموزش فلسفه، ج1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
    7. مطهری، مرتضی (1400). مقدمه‏ای بر جهان‏بینی اسلامی، چ3، تهران: صدرا.
    8. ملکیان، مصطفی (1377). «مصاحبه»، فصلنامة نقد و نظر، سال چهارم، ش3 و 4، ص6ـ67.
    9. نصر، سیدحسین (1374). جوان مسلمان و دنیای متجدد، ترجمة مرتضی اسعدی، چ2، تهران: طرح نو.
    10. هچ، مری‏جو (2012م). نظریة سازمان، نسخة آکسفورد، ویرایش سوم، ترجمة مریم رسولی و ساغر آشوری.
    11. Charles Taylor (1992). The Ethics of Authenticity, Harvard University press.