دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی

میزان تقید بانوان کم حجاب به مناسک و رفتارهای دینی؛ مطالعه پیمایشی درباره بانوان بالای 18 سال شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای فرهنگ و ارتباطات، قم، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، مدیر مرکز مطالعات فرهنگی تیام
چکیده
پژوهش حاضر با بهره‏گیری از روش پیمایش و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته در موضوع میزان تقید بانوان کم حجاب به مناسک و رفتارهای دینی در بهمن 1401 ه.ش انجام شده است. در این تحقیق با 1035 نفر از بانوان کم حجاب در مناطق 22 گانه شهر تهران به‌صورت نمونه‏گیری تصادفی مصاحبه صورت گرفته است. نتایج گویای آن است که 2/51 درصد آنان مقید به اقامه نماز هستند. در این میان 8/15 درصد کاملاً مقید، 2/10 درصد مقید و 2/25 درصد به‌طور متوسط مقید به اقامه نمازند. 6/39 درصد بانوان کم حجاب تجربه زیارت اماکن دینی (حرم امامان و امام‏زاده‏ها) را داشته‏اند. 60 درصد آنان در طول روز به دعا، ذکر و توسل مشغول هستند. 3/33 درصد آنان تجربه راهپیمایی اربعین در عراق یا ایران را داشته‏اند. 44 درصد آنان در مراسم‏های دینی (مانند محرم، شب‏های قدر، دعای کمیل) حضور داشته‏اند یا پیگیر آن از طریق رسانه‏ها و فضای مجازی بوده‏اند. همچنین 9/70 درصد با روابط آزادانه با مردان نامحرم در چهارچوب غیر ازدواج و خانواده مشکل دارند. بین سن و تحصیلات و میزان تقید بانوان کم حجاب به مناسک و رفتارهای دینی ارتباط معنادار وجود دارد. همچنین بین تأهل و نوع شغل بانوان کم حجاب و میزان تقید آنان به مناسک و رفتارهای دینی تفاوت معنادار وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

ابراهیمی، قربانعلی. (1389)،  دین و بزهکاری جوانان (مطالعه ده استان کشور)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
اسدی، علی. (1353)، گرایشهای فرهنگی و نگرش‏های اجتماعی ایرانیان، تهران: مرکز سنجش افکار و تحقیقات اجتماعی سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران
جوادی یگانه، محمدرضا. (1394)، موج سوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
حیدری، شقایق. (1393)، سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ با تأکید بر مؤلفه‏های دین‏داری، تهران: فصلنامه مطالعات ملی
خدایاری فرد، محمد. (1388)، آماده‏سازی مقیاس دینداری ارزیابی سطوح دین‏داری اقشار مختلف جامعه ایران، تهران: دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
دی.ای.دواس. (1402)، پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
رضایی، عبدالعلی. (1380)، موج اول ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
سازمان تبلیغات اسلامی. (1389)، دین‏داری ایرانیان (موج اول)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، دین‏داری ایرانیان (موج دوم)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، یافته‏های گونهشناسی دینداری ایرانیان، تهران: مؤسسه بینا
شجاعی‏زند، علیرضا. (1384)، مدلى برای سنجش دین‌داری، مجلۀ جامعه‏شناسـی ایـران، دورۀ 6، شمارۀ 1، ص 66‑34.
طالبان، محمدرضا. (1382)، افول دین‌داری در ایران، واقعیت یا توهم، روش‌شناسی علوم انسانی، شمارۀ 35، ص 35‑52.
طالبان، محمدرضا. (1388)، سنجش دین‏داری ایرانیان، تهران: مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران.
فلیک، اووه. (1387)، درآمدی بر شیوۀ تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کاظمی، عباس و فرجی، مهدی. (۱۳۸9)،  سنجه‌های دین‌داری در ایران، تهران: انتشارات فرهنگ و جامعه
گودرزی، محسن. (1382)، موج دوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
مؤسسه مطالعات ملی (1395)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
مؤسسه مطالعات ملی (1396)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
نمازی‏فر، حسین و صالح سعادت. (1389)، بررسی فقهی و حقوقی حجاب شرعی با رویکردی بر آرای امام خمینی، فصلنامه متین، دورۀ 12، شمارۀ 49، ص 100‑125.
ابراهیمی، قربانعلی. (1389)،  دین و بزهکاری جوانان (مطالعه ده استان کشور)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
اسدی، علی. (1353)، گرایشهای فرهنگی و نگرش‏های اجتماعی ایرانیان، تهران: مرکز سنجش افکار و تحقیقات اجتماعی سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران
جوادی یگانه، محمدرضا. (1394)، موج سوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
حیدری، شقایق. (1393)، سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ با تأکید بر مؤلفه‏های دین‏داری، تهران: فصلنامه مطالعات ملی
خدایاری فرد، محمد. (1388)، آماده‏سازی مقیاس دینداری ارزیابی سطوح دین‏داری اقشار مختلف جامعه ایران، تهران: دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
دی.ای.دواس. (1402)، پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
رضایی، عبدالعلی. (1380)، موج اول ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
سازمان تبلیغات اسلامی. (1389)، دین‏داری ایرانیان (موج اول)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، دین‏داری ایرانیان (موج دوم)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، یافته‏های گونهشناسی دینداری ایرانیان، تهران: مؤسسه بینا
شجاعی‏زند، علیرضا. (1384)، مدلى برای سنجش دین‌داری، مجلۀ جامعه‏شناسـی ایـران، دورۀ 6، شمارۀ 1، ص 66‑34.
طالبان، محمدرضا. (1382)، افول دین‌داری در ایران، واقعیت یا توهم، روش‌شناسی علوم انسانی، شمارۀ 35، ص 35‑52.
طالبان، محمدرضا. (1388)، سنجش دین‏داری ایرانیان، تهران: مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران.
فلیک، اووه. (1387)، درآمدی بر شیوۀ تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کاظمی، عباس و فرجی، مهدی. (۱۳۸9)،  سنجه‌های دین‌داری در ایران، تهران: انتشارات فرهنگ و جامعه
گودرزی، محسن. (1382)، موج دوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
مؤسسه مطالعات ملی (1395)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
مؤسسه مطالعات ملی (1396)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
نمازی‏فر، حسین و صالح سعادت. (1389)، بررسی فقهی و حقوقی حجاب شرعی با رویکردی بر آرای امام خمینی، فصلنامه متین، دورۀ 12، شمارۀ 49، ص 100‑125.
ابراهیمی، قربانعلی. (1389)،  دین و بزهکاری جوانان (مطالعه ده استان کشور)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
اسدی، علی. (1353)، گرایشهای فرهنگی و نگرش‏های اجتماعی ایرانیان، تهران: مرکز سنجش افکار و تحقیقات اجتماعی سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران
جوادی یگانه، محمدرضا. (1394)، موج سوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
حیدری، شقایق. (1393)، سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ با تأکید بر مؤلفه‏های دین‏داری، تهران: فصلنامه مطالعات ملی
خدایاری فرد، محمد. (1388)، آماده‏سازی مقیاس دینداری ارزیابی سطوح دین‏داری اقشار مختلف جامعه ایران، تهران: دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
دی.ای.دواس. (1402)، پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
رضایی، عبدالعلی. (1380)، موج اول ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
سازمان تبلیغات اسلامی. (1389)، دین‏داری ایرانیان (موج اول)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، دین‏داری ایرانیان (موج دوم)، تهران: دفتر برنامه‏ریزی پژوهش‏های کاربردی.
سازمان تبلیغات اسلامی. (1395)، یافته‏های گونهشناسی دینداری ایرانیان، تهران: مؤسسه بینا
شجاعی‏زند، علیرضا. (1384)، مدلى برای سنجش دین‌داری، مجلۀ جامعه‏شناسـی ایـران، دورۀ 6، شمارۀ 1، ص 66‑34.
طالبان، محمدرضا. (1382)، افول دین‌داری در ایران، واقعیت یا توهم، روش‌شناسی علوم انسانی، شمارۀ 35، ص 35‑52.
طالبان، محمدرضا. (1388)، سنجش دین‏داری ایرانیان، تهران: مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران.
فلیک، اووه. (1387)، درآمدی بر شیوۀ تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کاظمی، عباس و فرجی، مهدی. (۱۳۸9)،  سنجه‌های دین‌داری در ایران، تهران: انتشارات فرهنگ و جامعه
گودرزی، محسن. (1382)، موج دوم ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
مؤسسه مطالعات ملی (1395)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
مؤسسه مطالعات ملی (1396)، گزارش و تخمین تحولات هویتی در جمهوری اسلامی ایران، تهران
نمازی‏فر، حسین و صالح سعادت. (1389)، بررسی فقهی و حقوقی حجاب شرعی با رویکردی بر آرای امام خمینی، فصلنامه متین، دورۀ 12، شمارۀ 49، ص 100‑125.